Tongerse Annalen
Leden van het Genootschap ontvangen gratis het driemaandelijkse tijdschrift Tongerse Annalen.
Voor losse nummers kunt u contact opnemen met de secretaris:markmoermans@gmail.com

Voor de inhoud van onze recente nummers
of de index van de jaargangen I tot en met XX: klik hier.


ONZE ACTIVITEITEN

Onze lezingen vinden plaats in het auditorium van het Gallo Romeins Museum om 20.00 uur, tenzij anders vermeld.
De lezingen zijn toegankelijk voor leden zowel als niet-leden.
Ook worden voor de leden en hun partners andere activiteiten zoals bezoeken aan tentoonstellingengeorganiseerd.


De leden die een e-mailadres hebben, mogen dit graag doorgeven aan de webmaster (tiensketongeren@gmail.com),
zij krijgen dan bericht telkens de website geactualiseerd wordt.


 

ONZE ACTIVITEITEN

Eerst even wat meer informatie over de lezingenreeks SPRAAKWATER. Deze reeks wordt jaarlijks ingericht door het Gallo-Romeins Museum samen met het Nederlands Klassiek Verbod(NKV), de Davidsfonds Academie, het Koninklijk Geschied- en Oudheidkundig Genootschap(KLGOG wij dus), Markant en Vormingsplus Limburg.
Vanaf nu zijn ook deze lezingen gratis voor onze leden.
Alle hieronder vermelde lezingen gaan door in het Auditorium van ons Museum, telkens om 20.00 uur.

Meer weten, zie www.galloromeinsmuseum.be/evenementen_en_activiteiten/lezingen-spraakwater.

Ook onze eigen lezingen gaan door om 20.00 uur, zoals gewoonlijk in het Auditorium van het Gallo-Romeins Museum, telkens op de eerste donderdag van de maand, tenzij anders vermeld.

 

Ons jaarprogramma 2017-2018 is ingevuld geraakt.

Lezingen: (elke eerste donderdag van de maand)

Donderdag 2 november 2017:  Rombout NIJSSEN de oudstrijders van Napoleon in 1815.
In 1814 werden immers duizenden mannen uit het leger gedemobiliseerd, ook uit Tongeren en de dorpen rond Tongeren, die terug naar huis moesten en hun leven weer op de rails moesten proberen te krijgen. In de lente van 1815 liet de geallieerde bezettingsoverheid van het voormalige Franse gebied een onderzoek uitvoeren naar de situatie van de mannen die een jaar eerder gedemobiliseerd waren.

Donderdag 7 december 2017: de Via Francigena naar Rome door Riet Van Cleuvenberge.
De Via Francigena, , de weg van de Franken, is de middeleeuwse weg die het Engelse Canterbury verbindt met het graf van Petrus in Rome. In de 10de eeuw werd deze route voor het eerst beschreven door bisschop Siegeric die in het jaar 990 Rome bezocht. Van zijn reis hield hij een uitgebreid dagboek bij, dat bewaard is in het British Museum in London. De route liep, en loopt vandaag nog, door Engeland, Frankrijk, Zwitserland en uiteindelijk Italië. Ze vormt de basis voor de pelgrimsweg die tienduizenden sinds de Middeleeuwen vanuit deze landen naar Rome, naar het graf van Petrus stappen. Het is langs deze Via Francigena dat Noord-Europese kunstenaars reisden om de wonderen van de Italiaanse renaissance te bestuderen, terwijl handelswaar en kooplui noordwaarts stroomden, naar de rijke havensteden van Noord Frankrijk en Vlaanderen. Geen route in Europa was zo belangrijk voor de handel en voor de uitwisseling van kunst en cultuur als deze route. Daarom is vandaag de Via Francigena erkend door de Raad van Europa als Europees Cultureel Erfgoed. Wat meer is: vanuit de Italiaanse regio’s Valle d’Aosta, Piëmont, Lombardije, Emilia Romagna, Toscane en Latium wordt nu gewerkt om de route van Siegeric, de Via Francigena, erkend te laten worden als Unesco-Werelderfgoed. Men hoopt deze erkenning rond te krijgen tegen maart 2018.
Reden genoeg dus om deze tocht mee te beleven op deze avond over de Via Francigena aan de hand van beeldmateriaal van Riet Van Cleuvenbergen die vanuit Tongeren de Via Francigena - bijna 2000 km – stapte.
Zoals het pelgrims past vertrok ze thuis, om langs de kortste weg - via de Maasvallei, de heuvels van de Franse Ardennen en Bourgondië - in Clairvaux aansluiting te vinden op deze historische route. Door de Franche-Comté en de heuvels van de Jura ging het naar het meer van Geneve waar de Alpen zichtbaar werden. Langs het dal van de Rhône, ook gebruikt door Napoleon toen hij in 1800 Italië binnenviel, komt men aan de Grote St Bernhard, om dan de Vallée d’Aosta in te duiken. Hier getuigen bruggen, kastelen en wegen van de Romeinen en de Savoy’s. In de rijstvelden van de Povlakte slaat de moderne industriële wereld nu toe, maar de wegen hebben nog namen uit de tijd van de Romeinen: de Via Aemilia en verderop in Toscane de Via Cassia. Er komen nog een paar hoogtepunten: de passen van de Apennijnen, Lucca, San Gimignano, Siena en Rome, maar nog meer in het geheugen gegrift blijven de authentieke stadjes en dorpen in de prachtige landschappen. De Via Francigena is een Europese pelgrimsweg vol betekenis, schoonheid en uitdagingen.


Donderdag 1 februari 2018: Frank Decat.
Heren van de Euregio.
Hoe de graven van Loon het middeleeuwse Maas-Rijngebied mee vorm gaven. In zijn lezing probeert spreker het belang aan te tonen van Loon en zijn graven in het middeleeuwse Maas- en Rijnland.
De graven van Loon (vroegste vermelding waarschijnlijk 1018) zijn ambitieuze heersers. Zij kijken veel verder
dan de grenzen van hun kleine vorstendom, dat het grootste gedeelte van het huidige Limburg omvat. Omstreeks
1100 trouwt Arnold I met de erfdochter van de burggraaf van Mainz. Dat wordt de opstap naar de uitbouw van
een tweede graafschap: Rieneck.
Hun sterk toegenomen macht brengt de Loonse vorsten in de hoogste regionen van het Duitse keizerrijk. Zij zijn
getrouwen van de grote keizer-kruisvaarder Frederik Barbarossa (†1190). Door die nauwe band zal de Loonse
dichter Hendrik van Veldeke overal in de Duitse gebieden bekendheid krijgen. Gravendochter Agnes van Loon
huwt de eerste hertog van Beieren en wordt de stammoeder van de beroemde Wittelsbachfamilie. Etcetera.
In de 13 de eeuw verliezen de Loonse graven Rieneck. Maar ze verwerven het graafschap Chiny, op de grens van
Frankrijk en het Duitse Rijk. In dat graafschap wordt in 1285 één van de schitterendste tornooien van die tijd
georganiseerd. Tijdens de Loonse Oorlog verovert Lodewijk II het grootste deel van Holland. Hij is immers
gehuwd met de erfdochter, maar de grafelijke titel zal hem nooit worden toegekend (vooral door toedoen van
zijn concurrent, graaf Willem van Friesland).
Sinds eind 12 de eeuw staat de ‘buitenlandse’ politiek van Loon in het teken van de relaties met de machtige buren
Brabant en Luik. In 1213 verslaan Luik en Loon Brabant tijdens de slag van Steps. Veel later, in 1288, helpen
Loonse troepen hertog Jan aan zijn historische overwinning in Woeringen (bij Keulen).
Met wisselend succes mengt Arnold V zich in de interne keuken van de grote naburige steden Luik en Aken.
Maar de Loonse graven stichten ook eigen steden, zoals Hasselt, Maaseik en Bilzen. Dankzij de Loonse
grafelijke familie kan de Duitse Orde zich vestigen en verder ontplooien in Alden Biesen. De graven hebben
uitstekende connecties met de machtige ridderorde, waarvan de invloedssfeer reikt tot het Baltische Zeegebied.
Na 1300 gaat het bergaf. Loon raakt in financiële moeilijkheden en de graven krijgen het aan de stok
met enkele krijgshaftige prins-bisschoppen. In 1365 wordt de zelfverklaarde graaf Arnold van Rummen verslagen
door prins-bisschop Jan van Arkel. Het jaar daarop wordt Loon aangehecht doo Luik.

 



Donderdag 1 maart 2018: aan de rand van de Romeinse stad Atuatuca Tungrorum door Paul Denis, geograaf en stadsgids

In het kader van het hervormingsproject van de scholengemeenschap viio Tongeren-Borgloon,  werd er op twee locaties nieuwbouw voorzien langs de Beukenbergweg te Tongeren, aan de noordrand van de Romeinse stad.
Het voorafgaandelijk archeologisch onderzoek werd in 2013 uitgevoerd door ADC-ArcheoProjecten. Ruim 90 000 vondstfragmenten werden opgetekend. Een greep uit de opvallende vondsten: 12 merkwaardige inhumatiegraven, een woning uit de Flavische periode met hypocaustum, 4 pottenbakkersovens, olielamp met fallus, terra sigillata-stempels van Zuid-Frankrijk tot Trier, mooie fibulae, gewichten en spinklossen in lood, munten uit heel de keizertijd... 
Zeefresten uit afvalputten geven een interessant inzicht in de lokale voedingsgewoonten.

Donderdag 5 april 2018: Koenraad Nijssen: Simon, burger van Tongeren, werd verbrand; Ketterijen in Tongeren en omgeving in de 16de eeuw.
Tijdens de vasten van 1534 (...) werden twee lutheranen en een anabaptist verbrand in Kuringen; de eersten waren Andréas Regellis van Kerniel en Simon, burger van Tongeren." Het mag duidelijk zijn: de reformatie die 500 jaar geleden vanuit Wittenberg startte, bereikte binnen nog geen twee decennia later ook onze contreien. Een en ander heeft pijnlijke gevolgen.

Donderdag 3 mei 2018: Herman Clerinx.
De herlevingswonderen bij de Kelten.

Donderdag 7 juni 2018: Ludo Melard: de kalender. Op zoek naar de Tijd.
De mens heeft door alle culturen en alle eeuwen heen geprobeerd de tijd te doorgronden. Eeuwenlang waren het kraaien van de haan en het luiden van de kerkklokken de meest betrouwbare uurwerken en in de overwegend agrarische economieën waren de natuurverschijnselen, zoals de opeenvolging van dag en nacht, het opkomen en ondergaan van de sterren, het wassen en afnemen van de maan en de wisseling van de seizoenen de enige maatstaven die nodig waren om het individuele en sociale leven te reguleren.
De geschiedenis van de pogingen die de mens heeft ondernomen om, de tijd te structureren, loopt dan ook van de prehistorie tot het heden. Door te tellen was men in staat het ritme van de natuur te begrijpen. En aangezien men in vrijwel alle culturen geloofde dat de patronen in de natuur de wil van goden vertegenwoordigden, kon men door te tellen het goddelijke benaderen. Maar zeven eeuwen geleden stuurde een Engelse monnik een dringend verzoek aan paus Clemens IV om de kalender aan te passen. De telling leek niet correct. Met deze oproep riskeerde de monnik de brandstapel. Pas drie eeuwen later zou zijn gelijk bewezen worden. De kalender ‘oude Stijl’ werd vervangen door de kalender ‘nieuwe stijl’.
Toch niet alle culturen bepaalden de tijd op dezelfde wijze. Het idee van tijd werd evenwel als een wezenlijk cyclisch fenomeen ingegeven door de natuurverschijnselen. Daarentegen leken verval en het verouderingsproces te bewijzen dat de tijd zich lineair voortbeweegt van het verleden via het heden naar de toekomst. De meeste samenlevingen ontwikkelden daarom een tijdmetingsysteem, de kalender, waarin zowel cyclische als lineaire aspecten verwerkt zijn. Nu het millennium zowat 17 jaren achter ons ligt trachten we duidelijk te maken dat de creatie van de kalender geen saai werk was, maar dat het één van de grootste prestaties van de mensheid is geweest. Het is de belichaming van onze cultuurhistorische en wetenschappelijke vooruitgang. De zoektocht naar de betekenis van  de kerkklokken, uurwerken en kalenders in het verleden vormt de basis van mijn verhaal.

 

Het Gallo-Romeins Museum en het Nederlands Klassiek Verbond (NKV) stellen voor:
Spraakwater
i.s.m. Davidsfonds Academie, het Koninklijk Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap Tongeren (KLGOG), Markant en Vormingplus Limburg.

De lezingen vinden plaats in het auditorium van het
Gallo-Romeins Museum
Kielenstraat 15
B- 3700 Tongeren

De lezingen beginnen om 20.00u. (Elke derde donderdag van de maand)

Toegang: € 5
Toegang leden NKV en KLGOG: gratis

Voor meer informatie:
Tel: +32 (0)12 67 03 30
E-mail: grm@limburg.be
www.galloromeinsmuseum.be

Donderdag 19 oktober 2017 drs. Steven Coesemans (KU Leuven).
Over tempelslaap, religieuze trance en meditatie. Een hedendaagse interpretatie van het leerdicht van Parmenides, de priester van Elea (515-440 v.C.)

Donderdag 16 november 2017 Koen Vanmechelen.
Brain, gold, frankincense and myrhh. Wat de kaakresten van een dromedaris in Romeins Tongeren ons vertellen over de toekomst

Donderdag 21 december 2017 prof. Wim Van Neer (Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen Brussel).
Ontstaan, verspreiding en impact van de huiskat, een van onze oudste gezelschapsdieren.

Donderdag 18 januari 2018 prof. emeritus Salomon Kroonenberg (TU Delft).
Spiegelzee. De geschiedenis van de aarde en haar bewoners aan de hand van de fluctuaties van het zeeoppervlak

Donderdag 15 februari 2018 Athena Van der Perre (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis Brussel).Nefertiti op de troon. Nieuwe inzichten in het leven van een Egyptische koningin

Donderdag 15 maart 2018 Alain Vanderhoeven (Vlaamse Gemeenschap, Agentschap Onroerend Erfgoed).
Van Romeinse stadswoning tot gotische kerk. De opgravingen onder de O.L.V.-Basiliek van Tongeren

 

 

 

 

 

Onlangs zijn twee boeken van leden van ons genootschap verschenen.

Marie Anne van Berchem. Twee barokke grafmonumenten in Berchem en Tongeren, door Frits Berckmans. (15 euro)

Zorgende handen. Het Sint-Jacobusziekenhuis doorheen de eeuwen, door Steven Vandewal. (10 euro)

Verkrijgbaar in het Stadsarchief en in het Toeristisch Infokantoor.



 

 

Wat geweest is,
activiteiten met fotoverslag.

 

Zaterdag 27 juni 2009.
Jaarlijkse culturele uitstap naar Rekem.
Oud-Rekem, onlangs nog verkozen tot het mooiste dorp van Vlaanderen, was het doel van onze jaarlijkse uitstap.
Na de verwelkoming door onze plaatselijke gids brachten we een bezoek aan het kasteel, waar de vroegere psychiatrische instelling gevestigd was.
Nu na vele inspanningen is de buitenkant gerestaureerd, binnen is het een droevig aanblik en is er niets meer te zien van de glorie van weleer.
Na een bezoek aan de museumkerk slenterden we door de oude stadskern om uiteindelijk te besluiten met een tas koffie en een “Misérable”, een typisch gebak van de streek,in de herberg in het oude gerechtsgebouw.
Een rustige en geslaagde uitstap…..

Jean Thysen

Om de foto's die Jean Thysen ook deze keer weer maakte, te bekijken mag u hier klikken.

 

Zaterdag 21 september 2008
bezoek aan Othee

Na samenkomst aan de kerk van Rutten vertrok een deel ven de groep per fiets naar Othee, langs het slagveld en de tumulus naar het gedenkteken aan de ingang van het dorp. Zij vervoegde de rest van de groep in de dorpskern waar we een verrassende en boeiende tentoonstelling bezochten.

Het volgende doel was het Heilige Huisje van Herstappe vanwaar we een mooie uitzicht hadden op het slagveld van 1408. Als slot was er een gezellig samen zijn in het Cafeetje van het kleinste dorp van Limburg. Een geslaagde uitstap, een formule die zeker navolging verdiend.

Jean Thysen


Om de foto's die Jean Thysen maakte, te bekijken mag u hier klikken.

Zaterdag 28 juni 2008:
geleid bezoek aan Alden Biesen.

Het Genootschap organiseerde een 3 uur durend geleid bezoek aan Alden Biesen.
Wij vertrokken om 14.00 uur aan het infokantoor bij de hoofdingang.
De gids bracht ons het verhaal van de Duitse Orde, hoe deze zich in Alden Biesen vestigde en hoe het kasteel in zes eeuwen uitgroeide tot het huidige kasteelcomplex.
We bezochten de kerk, het congrescentrum, de historische tentoonstelling en het luxueuze appartement van de landcommandeur.
De rondleiding eindigde in de Franse tuin.

Voor de foto's van onze uitstap mag u HIER klikken.

 


Op zaterdag 29 maart 2008 organiseerden wij:
Ontmoetingsdag LGOG Maastricht en KLGOG Tongeren.

We kwamen samen in de gerestaureerde Infirmerie van het Begijnhof om 13 uur waar de deelnemers een koffieke met taart werd aangeboden.
Van 14 tot 17 uur stadswandeling;
we bezochten
1. het Vlaams Instituut van het Onroerend erfgoed in de Jekerstraat,
2. het Begijnhof (geleid bezoek)
3. het stadsarchief.
Tenslotte keerden we terug naar de Infirmerie waar we afscheid namen van onze gasten.

Voor de foto's van deze ontmoetingsdag mag u HIER klikken.

 

 

In 2006 hebben wij een wandeling gemaakt
met de kluis van Vrijhern als begin- en eindpunt.


Voor de FOTO'S daarvanmag u HIER klikken.


Auteursrecht van de foto's op deze website, tenzij anders aangegeven:
Tiens Mevissen Tongeren en/of het KLGOG Tongeren en/of de kunstenaar van het werk.
Het is niet toegestaan de foto's te kopiëren, te downloaden
of op welke manier dan ook te vermenigvuldigen dan wel te publiceren
zonder mijn schriftelijk toestemming.