DE GRAFOPSCHRIFTEN VERTAALD

Tiens Mevissen

 

Veertig jaar geleden sloot ik mijn middelbare studies af; vanaf dan zag ik geen enkele Latijnse tekst meer.
Nou ja, zo hier en daar een ingeburgerde uitdrukking als casu quo maar dat was het dan ook.
Toen de vraag kwam om hulp te bieden bij het vertalen van de Latijnse grafopschriften in de Kloostergang van onze basiliek, heb ik eerst eens wat bedenktijd nodig gehad en vervolgens aarzelend beloofd dat ik het wel eens wilde bekijken.
Op de eerste tien tekstjes heb ik twee dagen koppig zitten zweten, voor de overige 53 had ik dan nog eens twee dagen nodig. Na precies een week was de vertaling af, uitgeprint en ingebonden.
Op maandag 29 januari 2001 heb ik het werkje, precies 99 pagina's dik, in het stadsarchief neergelegd.

De Latijnse teksten waren al eerder opgeschreven. Daar waar een deel van de tekst onleesbaar was uitgesleten, waren puntjes gezet. Als er twijfel was over een woord, werd dat tussen haakjes gezet. Die puntjes en haakjes heb ik in mijn werk exact overgenomen.

Het vertalen zelf moest met enige zorgvuldigheid gebeuren, in elk geval met een zo groot mogelijke wetenschappelijke onderbouwing.

Uiteraard geeft dat soms problemen. Maar liever laat ik zien dat ik het niet zeker weet dan dat ik een onjuiste vertaling de wereld instuur met alle gevolgen van dien.

Niets menselijks is mij vreemd, typefouten daarvan niet uitgesloten.

Zo kwam in een oud-Nederlandse tekst het woord sprochkille voor. Al direct bij het overtypen van de authentieke tekst had ik het gespeld als srochkille en daar kon ik nou werkelijk geen touw aan vast knopen.
Helemaal zeker weten doe ik het nog maar sinds kort: het betekent sprokkelen.
In de context geplaatst staat sprochkille dan voor de sprokkelmaand, februari.

Bij oud-Nederlandse teksten moet men hoofdzakelijk zien op de medeklinkers, die blijven namelijk nagenoeg gelijk terwijl de klinkers naar gelang de streek of het jaar aan veranderingen onderhevig zijn.
Gekende voorbeelden daarvan zijn:

home(engels)    = heem(Nederlands en Vlaams) = heim(Duits en Limburgs) =(t)huis,
jehova of jehowa of jahwe = god,
king(engels)     = koning,
lichaam    = Leichnam of Leiche (duits),
magister(Vlaams) = meester(Vlaams en Nederlands) = maestro(Italiaans).

 

In het grafschrift waar sprochkille wordt genoemd als de maand van overlijden, staat ook nog het woord "sinxhoudubund". Houdubund is een woord dat nog steeds bestaat in de Engelse taal: husband ofwel echtgenoot.
Sinx, ook geschreven syn, betekent zijn of haar, een bezittelijk voornaamwoord.
Onzeker is of dat sinx eraan vast moest worden geschreven. Het kan ook wel een "typfoutje" zijn van de steenhouwer.
Want laten we niet vergeten dat de hogere burgerij en de kanunniken niet zelf de tekst hebben uitgebeiteld. En de steenhouwer, een ambachtsman, zal geen Latijn gekend hebben.

In de Kloostergang vinden we de grafstenen, vroeger in de vloer van de basiliek ingemetseld, van leden van de hogere burgerij, van een adellijk geslacht en van kanunniken.
De stoffelijke resten van deze mensen zijn indertijd niet met de steen meeverhuisd. Op dit moment (2001) zijn er opgravingen in de basiliek. Het zullen hun beenderen zijn die nu naar boven worden gehaald.

De (mij onbekende) optekenaar van de Latijnse opschriften heeft de stenen allemaal genummerd. Hij begint aan de noordzijde, rechts, met nummer 1 en eindigt met de nummers 60 en 61 die zich op de binnenplaats bevinden. Met als toegift nog de stenen in de kapel van Sint Jozef die A en B worden genoemd.

TITULATUUR.
Zoals gezegd gaat het hier om grafstenen van hogere burgers, edelen en kanunniken.
Dat is in elk geval af te leiden uit de gebruikte titulatuur.

Reverendus Dominus:   eerwaarde heer
Reverendus Admodum Dominus:    zeereerwaarde heer
Honoratus Dominus:     edelachtbare of weledelgestrenge Heer
Honorabilis Dominus:   geëerde of eerbiedwaardige Heer
Venerabilis Dominus:    eerbiedwaardige Heer
Amplissimus Dominus:    edelhoogachtbare of edelgrootachtbare Heer
Generosus Dominus:     (hoog)edelgeboren Heer

Het woord dominus betekent niet gewoon maar heer, het geeft aan dat het gaat om een "heer des huizes", gezagdrager, gebieder, heer van stand.
Reverendus, het gerundivum van het werkwoord revereri, betekenis: te eerbiedigen, eerbiedwaardige, eerwaarde.
Honoratus, een voltooid deelwoord, duidt op gehonoreerde, iemand die de eer te beurt is gevallen een openbaar ambt te bekleden, een burgemeester.
Het verschil tussen honorabilis en venerabilis heb ik in mijn vertaling niet duidelijk tot uitdrukking weten te brengen. De woorden betekenen nagenoeg hetzelfde, zij het dat venerabilis uitsluitend wordt gebruikt voor kanunniken.
Amplissimus is de overtreffende trap van amplus en dat betekent hoog, verheven, belangrijk. Ik heb gemeend dat het overeenkomt met ons huidige woord edelhoogachtbaar of mogelijk edelgrootachtbaar, een titulatuur die voorbehouden is aan hogere rechters en griffiers.
Generosus duidt op een adellijke titel.
Zo is er bijvoorbeeld Arnoldus Schaetzen, die wel honorabilis is maar niet generosus.
Het woord vir, in de betekenis van landsheer, krijgsman, krijgsheld, komt veelvuldig voor en dat als toevoeging aan het woord dominus.
Ook dat heb ik niet precies weten te vertalen.

VERSIERINGEN.
Er zijn zes stenen waarop tussen de woorden telkens een punt staat. De bijbehorende jaartallen zijn: 1407, 1438, 1447, 1456, 1483, het zesde is onleesbaar.

Op vier stenen is er tussen de woorden een kruisje gezet: 1378, 1398, 14.., en 1507.

Op een steen uit 1528 zijn de woorden gescheiden door telkens een dubbele punt.

De vraag is, of het om een loutere versiering gaat of dat er toch een diepere betekenis achter zit.

SPREUKEN.
Er zijn vijf stenen waarop de overledene een wijze les geeft aan de bezoekers van het graf.

Nr. 9 uit 1703:
AETERNITATI SUB MARMORE QUOD TERIS VIATOR SEPULTUS (voor eeuwig begraven onder het marmer dat gij, voorbijganger, met uw voeten afslijt)
en onderaan nog eens:
TU QUI TRANSIS LEGE ET ORA (gij die hier voorbij gaat, lees en bid).

Nr. 13 uit 1650:
SATIS VIXIT QUI BENE MORITUR (wie genoegzaam geleefd heeft, zal voldaan sterven).

Nr. 45, zonder jaartal:
HODIE MIHI CRAS TIBI (heden ik, morgen gij).

Ook zijn er stenen die door een executeur testamentair zijn geplaatst en die zet er dan zijn eigen naam en eventuele functie bij:

Nr. 19 uit 1598:
ANTONIUS MONAEUS EX TESTAMENTO HAERES PONI CURAUIT (geplaatst door Antonius Monaeus, bij testament tot erfgenaam benoemd).

Nr. 26 uit 1672:
ERGO POSUIT JOES MENTEN DICTI OPPIDI A SECRETARIS (Johannes Menten, secretaris van boven genoemde vestingstad Tongeren, heeft deze steen geplaatst).

STICHTER VAN EEN MIS.
Nog heden ten dage kan men bij een pastoor terecht om een mis te stichten en die zelfs tot lang na zijn dood te laten lezen, hetgeen eventueel bij testament wordt vastgelegd.
In de 15de tot 18de eeuw vond men dat zo belangrijk dat het op de grafsteen werd gebeiteld:
FUNDATOR MISSAE HEBDOMADALIS (stichter van een wekelijkse mis).

Op steen nr. 44 (echtpaar Schaetzen-Van Dijck, overleden 1644 en 1675) wordt naar zo'n gestichte mis verwezen:
QUIBUS LECTOR BENE APPRECARE POSTERI TIBI ORDINE (moge de mislezer hen wel gedenken in zijn gebeden overeenkomstig hun stand).

Op steen 45, ongedateerd, staat zelfs waar en wanneer die missen gelezen moesten worden:
FUNDATOR MISSAE IN ALTARI B.M.V. LEGENDAE DIEBUS DOMINICIS ET FESTIVIS (stichter van de missen te lezen aan het altaar van de heilige maagd Maria op zon- en feestdagen).

OVERIGE INTERESSANTE DETAILS.
In de kapel van Sint Jozef bevindt zich een steen met daarop deze inscriptie:
SEPULCHRUM CANICORUM HUIUS ARCHIDIACONALIS ECCLESIAE. RENOVA­TUM 1733. R.I.P. (grafmonument van de kanunniken van deze aartsdiaconale kerk, gerenoveerd in 1733, dat zij rusten in vrede).
Blijkbaar is er een algemeen graf geweest voor kanunniken die geen eigen steen lieten zetten.
Wat was daarvoor de reden?
Was de eigen steen inherent aan de rangorde, was het een geldkwestie, lag het aan de nabestaanden?

Sommige stenen zijn ongeveer 100 jaar in gebruik geweest, zo bijvoorbeeld nr. 14, de steen van de heren Peumans.
De stamvader Marsilius Peumans stierf in 1686. Hij was oud-burgemeester van Tongeren. Bij hem werden nog 5 kanunniken begraven, twee daarvan zijn neven; van de andere drie werd de familieband niet gepreciseerd.
De jaartallen zijn wat verwarrend. Het is mogelijk dat de 4de en 5de overledene zijn bijgezet in hetzelfde jaar (1752) en dat de laatste overleed in 1781.
Ook kan het zijn dat van de laatst overledene het jaartal is uitgesleten of doodgewoon indertijd is vergeten.
Een derde mogelijkheid is dan nog dat de twee laatst overledenen in hetzelfde jaar (1781) zijn bijgezet.

Steen nr. 17 uit 1652 vermeldt dat Bartholomeus Goffin kapelaan was van de basiliek van deze kerk.
Het kan zijn dat men hier met kerk bedoelde de kerk als instelling. Het is echter ook mogelijk dat het woord basilica in een andere dan de huidige betekenis is gebruikt.
Het Latijnse basilica betekent: multifunctioneel gebouw, gerechtsgebouw, zuilengang.
Zou meneer Goffin als kapelaan aan de (kerkelijke) rechtbank verbonden zijn geweest?

Steen nr. 18 uit 1702 herbergde Wilhelmus van Langenacker, stichter van het naar hem genoemde seminarie, en de eerste preses van dat seminarie Jacobus van Vinckenroy. De sterfdata van deze heren werden niet op de steen gezet.

Steen nr. 19 uit 1598 vermeldt ene Carolus Coenen Herlen.
Heette hij Herlen of was hij afkomstig van Heerlen? Heette Heerlen toen Herlen?
Deze man was aangesteld aan diverse prinsenhoven en diende in het leger van de Spaanse koning.
Heeft hij dat gedaan als priester, als aalmoezenier, als geestelijk raadsman of is hij pas later kanunnik geworden?

Steen nr. 21 uit 1637/1682 bedekte zo op het oog twee vreemden. De overeenkomst tussen beiden: zij waren zonen van gekende ouders.
De ene, Egidius de Spawen, was de zoon van oud-burgemeester Gerardus de Spawen en echtgenote Margaretha Scronx.
De andere, die blijkbaar geen eigen naam hoefde, was de enige zoon en erfgenaam van Doctor Huens en zijn echtgenote Clara Vandenreydt.
Mogelijk waren zij neven of achterneven van elkaar. Genealogisch onderzoek zou hier klaarheid kunnen brengen.

Steen nr. 22 uit 1561 is zeer interessant, al was het alleen maar omdat ik er geen goede vertaling van wist te wrochten. Wat betekenen de zinsneden:
"QUANDO MORS TULIT ATRA SENEM NOMINIS EIUSDEM PATRUO SUCCESSIT ET UNO" en
"CUM LUX AUGUSTI POST BIS SEX QUINTA ET FLUEBAT HIC ALTER FATIS CESSIT AD ASTRA VOLANS"?
Onder de steen waren twee personen bijgezet: de deken Guilhelmus Kersmekers en diens oudoom Clausus.

Steen nr. 26 uit 1672 vermeldt als sterfdatum DE IDUS VAN DECEMBER.
De idus is de dag die de maand doormidden deelt. In dit geval de 13de december 1672.
(Ter informatie: Caesar werd vermoord op de idus van maart, dat is de 15de maart!)

Op steen nr. 27 komt het woord sacerdos voor dat priester betekent. Dit woord is tot de dag van vandaag als vloek in gebruik gebleven: van sacerdos, eigenlijk sacerdeus, tot sacerdju en dan sakker­loot en zelfs sapperloot.
Het woord sakkeren betekent schelden, boze woorden spreken.

Op de stenen nr. 47 uit 1665 en nr. 54 uit 1608 staat de afkorting J.V.L.
De betekenis daarvan heb ik niet kunnen achterhalen.

Tongeren, 1 februari 2001.

Naschrift:
15 mei 2007
Pieter van Hilten maakte een website die buitengewoon veel informatie geeft over oude teksten: http://www.student.kun.nl/p.vanhilten/RomeinseInscripties.html

20 mei 2007
Na een oproep op seniorennet geplaatst te hebben, ontving ik dit mailtje:
Van: serge
Verzonden: zondag 20 mei 2007 21:56
De studie van Latijn ligt al 45 jaar in het verleden...dus ik doe een gok.
JURIS....IURIS...UTRIUSQUE....VTRIUSQUE...LICENTIATUS in het oud latijn.
Vrij vertaald:academische graad burgerlijk en kerkelijk recht.
Een website om dergelijke zaken op te zoeken: www.gramps-project.org/wiki/index.php?title=Nl:Latijnse_woorden_en_expressies -

19 februari 2008
Veel dank ben ik verschuldigd aan Ivan Vanwing die de teksten nakeek en correcties aanbracht.
9 juni 2008
Vandaag ontving ik navolgend e-mailtje:
Van: Fred Vermeulen [mailto:fredvermeulen28@club-internet.fr]
Verzonden: maandag 9 juni 2008 16:45
Aan: tiensmevissen@gmail.com
Onderwerp: reactie op de site
Geachte,
Het is nu 62 jaar geleden dat ik de barier van het college achter mij liet dichtvallen.
In uw vertaling van het eerste grafschrift  (St Jozefskapel A) lijkt  mij toch een ketterij te staan.
'de maagd Maria gelijk aan God'.
Die arme Matheus Paulus  komt hiermee nooit in de hemel.
U heeft 'param' afgeleidt van par-paris en dat betekent 'gelijke'. 
Alhoewel, afgezien van de ketterij, 'par' nooit verbogen kan worden als 'param'.
Foutje van de steenkapper !!!
Ik zou theologisch meer orthodox willen blijven maar roep ook de steenkapper te hulp.
Het werkwoord 'par-paro' komt ook in de buurt van 'param' (in geen enkel woordenboek te vinden). Het supinum is zelfs 'parum'.
Heeft de steenkapper de 'u' dichtgemaakt ?
Maar de betekenis ligt meer voor de hand. 'Bereid' 'klaar' paraat.
En een parate maagd Maria is dan de 'dienstmaagd van God'.
Katholieker kan het niet.
Vriendelijke groeten,
Fred Vermeulen, au village, 32250 Fources, Frankrijk
10 juni 2008
Vandaag ontving ik commentaar op bovenstaande mail van Frits Berckmans:

De opmerking van dhr. Vermeulen over de foute vertaling in de graftekst van Kan. Closar is terecht, maar ook hij slaat op zijn beurt de bal lelijk mis. Het woord "parae" staat niet op zichzelf maar moet gelezen worden in samenhang met "dei", dus als "deiparae". Dat woord betekent letterlijk "zij die God heeft gebaard" en kan dus eenvoudig vertaald worden als "Moeder Gods" of "Moeder van God". Het is de Latijnse tegenhanger van het Griekse "theotokos", vaak te lezen op iconen. Ditzelfde woord kan je ook vinden in de Latijnse inscriptie op het Sint-Jozefshuis in het Tongerse begijnhof (zie o.a. mijn boek "Beeldschoon Tongeren", blz. 42).

De rest van de vertaling van het grafschrift Closar is - als je mij de uitdrukking permitteert -   ook maar met de natte vinger gemaakt! Hoe kan iemand op 32 jaar deken worden als hij pas op 48 jaar kanunnik wordt? En waar komen al die eretekens vandaan? Ik heb op mijn beurt een poging gedaan een meer aanvaardbare en ook beter te begrijpen vertaling te maken. Ik geef ze voor wat ze waard is (over de derdelaatste regel ben ik niet echt tevreden):

Hier ligt
de zeer eerwaarde en edelachtbare heer
Mathias Paul Closar
67 jaar oud
Gedurende 48 jaar kanunnik en gedurende 32 jaar deken
van de zeer vermaarde aartsdiakonale kerk
van de gezegende Maagd Maria in Tongeren.
Een man vol vroomheid
en met een buitengewone devotie tot de Maagd Maria,
de Moeder van God en patrones van deze vermaarde kerk,
waarvan hij de luister van dit bijzondere huis lief had.
Hij stierf in het jaar 1735 op 22 februari.
Dat hij ruste in vrede.

Laat verder Paul Closar in vrede rusten. Ik denk overigens niet dat jouw eeuwige zielezaligheid er zal onder geleden hebben!
Vriendelijke groeten,
Frits Berckmans

Om terug te gaan naar het begin van de pagina klik HIER.

 

DE NAMEN OP DE GRAFSTENEN

In de kapel van Sint Jozef staan twee stenen: a. Closar en b. naamloos.

In de kloostergangen, beginnende aan de noordzijde, rechts:

  1. Van den Nieuwendorp
  2. Gobelinus van Leodius
  3. Minson
  4. naamloos
  5. Cleinwouters
  6. Daenen
  7. Voets-Pex
  8. Saren-Voets
  9. Voets
  10. Witten
  11. naamloos
  12. Van den Liebaert
  13. Peumans
  14. Peumans
  15. Restio
  16. De Lymbourg
  17. Goffin
  18. Van Langenacker
  19. Coenen Herlen
  20. naamloos
  21. Spawen
  22. Kersmekers
  23. Blavier
  24. Oerenborch
  25. Hoonen
  26. Van den Reydt
  27. De la Croix
  28. De Hodaige
  29. Scronx
  30. De Lapide
  31. Husquet
  32. naamloos
  33. A Mera
  34. Batensoen de Buscoducis
  35. De Fleron
  36. De Henisdael
  37. A Kerkem
  38. Van Buel
  39. Van Male
  40. naamloos
  41. Vaes Valck
  42. Van Houthem-Loeffs
  43. Lehault
  44. Schaetzen-van Dijck
  45. Hustin
  46. Van Ruysseborgh
  47. Paeli
  48. Lamberti-Pelsers
  49. Loers
  50. Van Coerswerme
  51. Martini de Loscastri
  52. naamloos
  53. Jacmotte
  54. Stevart
  55. De Corttenbach
  56. Festiens-Grégoire de Harzé
  57. Van den Bosch-Moers
  58. Peumans
  59. naamloos
  60. Forlkens de Vorda
  61. naamloos

Om terug te gaan naar het begin van de pagina klik HIER.

 

DE GRAFOPSCHRIFTEN EN DE VERTALINGEN

 

In de kapel van Sint Jozef (2e kapel aan de rechterkant):

 

A.

HIC JACET
RNDUS ADMODUM AC AMPLISSIMUS DOMINUS
D. MATHEUS PAULUS CLOSAR
AETATIS SUAE 67 PER INSIGNIS ARCHIDI­ACONA­LIS
ECCLESIAE BEATAE MARIAE VIRGINIS OPPIDI TONGRENSIS
CANONICATUS 48 DECANATUS 32 VIR PIETATI
SEMPER INTENTUS AC SINGULARIS DEVOTIONIS
ZELUS ERGA DEI PARAM VIRGINEM MARIAM PER-
INSIGNIS ECCLESIAE PATRONAM CUIUS DOMUS
PRAECIPUAE DILEXIT DECOREM
OBIIT ANNO 1735 DIE 22 FEBRUARII.
REQUIESCAT IN PACE.

 

Familiewapen.

 

Hier rust
De zeereerwaarde edelhoogachtbare landheer
Heer Matheus Paulus Closar
67 jaar oud
Krachtens het ereteken van het aartsdiaconaat
Van de zeer vermaarde kerk van de gezegende maagd Maria
Van de vestingstad Tongeren
Tot kanunnik benoemd op zijn 48e
En tot deken op zijn 32e
Steeds in zuivere aanbidding
De geest
Naijverend met de heer
In nooit aflatende toewijding tot Maria de moeder van God
Die krachtens
Door de zeer vermaarde kerk verleend ereteken
Patrones was van zijn huis
Wier uitverkorenheid hij hoogachtte
Hij stierf in het jaar 1735
Op de 22e dag van februari
Dat hij ruste in vrede

B.

SEPULCHRUM
CANONICORUM HUIUS
ARCHIDIACONALIS
ECCLESIAE.
RENOVATUM        1733
R.I.P.

 

 

Grafmonument
Van de kanunniken
Dezer aartsdiaconale
Kerk.
Gerenoveerd       1733
Ruste in vrede

 

In de kloostergangen, beginnende aan de noordzijde, rechts:

(Deze graven zijn genummerd 1 tot en met 61)

 

1.
IN MEMORIAM HONBLIS DOMINI
WALTERI VAN DEN NIEUWENDORPE
ET EIUS UXORIS DOMICELLAE
MARIAE ELISABETHAE GUETKIEN.
1723

 

Familiewapen.

 

Ter nagedachtenis aan de geëerde heer
Walter van den Nieuwendorp
En zijn gemalin vrouwe
Maria Elisabeth Guetkien
1723

 

2.
PARENTES. DNOR SYMONIS. ET. GOBELINI. DE.
LE(ODIO) EBS. MAT. OBIIT. VIII. KL.POST.
IX ANNOS. ORATE. P EIS.

 

De ouders
Van de heren Symon en Gobelinus van Luik
De moeder van  .......
Overleden
Op de eerste dag van augustus
Negen jaren later
Bid voor hen

 

3.
ANNO + DNI + M + CCCC...
OBIIT + GERARDUS + MINSON +
M + CCCC+
DIE + OBIIT + BEATRIX +
UXOR + GERARDI MINSON
ORATE + PRO + EIS

 

In het jaar des heren
14...
Overleed Gerardus Minson
14...
Op de ... dag ...
Overleed Beatrix
Gemalin van Gerardus Minson
Bid voor hen

 

4.
Afgesleten steen: Priester die een kelk vasthoudt.

DOMINI  XIIIC

In het jaar des heren 13...

 

5.
IN + DEN + JORE + DAT + MEN + SCHREIF + M + CCC +
EN + LXXXXVII + WERSCIET  + EN + STARF +
MARIE + CLEINWOUTERS + VAN + TONGERN + XX
+ DAGHE + IN + SPROCHKILLE + BEID + VER +
SIN SEILE + Z + SINXHOUDUBUND + AMEN

 

In het jaar
Dat men schrijft
Duizend driehonderd en zeven en negentig
Verscheidde en stierf
Marie Cleinwouters van Tongeren
Op de 20e dag van de maand
Februari
Bid voor haar ziel zaliger
Haar echtgenoot
Amen

 

6.
HIER LIGT BEGRAVEN DEN
EERSAEMEN Mr GODEFRIDUS
DAENEN DENWELKCKEN STEERF
DEN 18 APis 1652 ENDE DIE EERS-
AEME ALEYDIS COPIS ALIAS NELISSEN
SYNE HUSVROUWE DIE WELCKE
STEERF . . .
BIDT GODT VOOR
DIE ZIELEN

 

Hier ligt begraven de eerzame heer
Godefridus Daenen
Die stierf op 18 april 1652
En
De eerzame Aleydis Copis ook genoemd Nelissen
Zijn echtgenote
Die stierf ...
Bid tot god
Voor hun zielen

(Afkomstig van de kapel van Offelken te Tongeren.
Familiewapen.)

 

7.
HIER LIGT BEGRAVEN JF. MARIA PEX
HUYSVROUWE VAN BORGEMEESTER
HENRICK VOETS DIE STERF DEN
7 DAGH JULII 1646 WIENS
SIELE GODT GENADIGH SY.
DEN HEER BORGEMEESTER
STIERFT DEN 30 APRIL 1689
BIDT VOOR DIE SIELEN.

In Familiewapen.
In vieren gedeeld:
VOETS           PEX
SCAETZEN          WITTEN

 

Hier ligt begraven
Juffrouw Maria Pex
Echtgenote van
Burgemeester Hendrick Voets
Die stierf 7 juli 1646
Wier ziel god genadig zij
De heer burgemeester
Stierf 30 april 1689
Bid voor hun zielen

 

8.
SEPULCHRUM
HONORATI
SAREN BURGI (MAGISTRI)
DIE 25 APRILIS ....
DOMICELLAE
VOETS ...........
OBIIT 2 FEBRUARII 1712.
REQUIESCAT IN PACE.
DISCE MORI.

Familiewapen.

 

Grafmonument
Van de edelachtbare heer
Saren Burgemeester
Op de 25e april ....
(en zijn) gemalin
Voets ...............
Overleden 2 februari 1712.
Mogen zij rusten in vrede.
Bedenk dat ge zult sterven

 

9.
AETERNITATI
SUB MARMORE QUOD TERIS VIATOR
SEPULTUS IACET
RDUS ADUM AC AMPLISMUS DOMINUS
D. ARNOLDUS VOETS
HUIUS ECCLESIAE CANCUS ET DECANUS
QUI MORTIS MEMOR VIVUS SIBI POSUIT
MONUMENTUM
OBIIT AO 1703 FEBRUARII DIE 17.
TU QUI TRANSIS LEGE ET ORA.
R.I.P.
DECANATUS              CANONICATUS
25                                42
ANNORUM                  AETATIS
______                       _______

PRESBITERATUS              AETATIS
29                                   69
ANNORUM

 

In eeuwigheid
Onder het marmer waarop gij, voorbijganger, loopt
Ligt begraven
De zeereerwaarde edelhoogachtbare heer
Heer Arnoldus Voets
Kanunnik en deken van deze kerk
Dewelke
De dood indachtig
Bij leven dit monument  voor zichzelf plaatste
Hij overleed in het jaar 1703 op de 17e februari
Gij die hier voorbij gaat
Lees en bid
Dat hij ruste in vrede
Tot diaken gewijd op zijn 25e levensjaar
Toe priester gewijd op zij 29e levensjaar
Tot kanunnik gewijd op de leeftijd van 42 jaren
Hij werd 69 jaren oud

 

10.
PERI
MO    EN
DM. (ARN)OLDI WITTEN HUIUS

 

Familiewapen.

 

Omgekomen
..........................
Heer Arnoldus Witten
Wiens

(Arnold Witten, deken van het kapittel, overleden de 30e september 1637.)

 

 

11.
D.O.M.
. CE
COLLEGIATAE
..................QUONDAM
VIRI RELIGIOSI ET DE(VOTI)
PIE
CUIUS ANIMAM

 

Familiewapen.

 

Allerhoogste god
................
(van deze) dekenale (kerk)
.............eertijds
(van) een gelovig en toegewijd landheer
Verlos
Zijn ziel

 

12.
Gebeeldhouwde nis in zandsteen en waarvan de omlijstingen eertijds bedekt zijn met een dikke laag kalk.
Zij is gesplitst in twee gedeelten:
het bovenste deel is 0,35 meter hoog en stelt de Heilige Hubertus voor, omgeven door bos; het wonderhert staat voor hem.
Het onderste deel is 0,40 meter hoog en stelt de Moeder der Smarten, kijkend naar het levenloze lichaam van haar goddelijke zoon.
Links een staande bisschop, een geknielde vrouw; rechts een staande soldaat.
Twee gedraaide zuiltjes steunen een drielobbig fronton;
deze nis sluit af met een lampenvoet waarop zich navolgende inscriptie bevindt:

 

HIER : LIGGET : BEGRAVE :
HOUBRECHT : VANDEN : LIEBAERT :
DIE : STERF : INT : JAER : ONS : HERE : 1528
DE : 25 : DACH : VA : AUGUSTO :
BIDT : VOER : DIE : ZIELE :

 

Hier ligt begraven
Houbrecht vanden Liebaert
Overleden 25 augustus 1528
Bid voor zijn ziel

 

13.
HIC IACET SEPULTUS
RDUS DNUS GUILHELMUS PEUMANTS INSIGNIS
ECCLESIAE COLLEGIATAE B.M. VIRGINIS OPPIDI
TONGRENSIS CANONICUS QUI OBIIT ANNO
DOMINI 1650 MENSIS AUGUSTI DIE 21.
REQUIESCAT IN PACE.
SATIS VIXIT QUI BENE MORITUR.

 

Familiewapen.

 

Hier ligt begraven
De eerwaarde heer Guilhelmus Peumants
Kanunnik
Van de vermaarde dekenale kerk van de heilig maagd Maria
Van de vestingstad Tongeren
Die overleed
In het jaar des heren 1650
In de maand augustus
Op de 21e dag.
Dat hij ruste in vrede.
Wie tot voldoening leefde zal gelukkig sterven

 

14.
D.O.M.
HIC IACET HONORATUS DNS
MARSILIUS PEUMANS EX-CONSUL
ET HUIUS OPPIDI ALTAE
IUSTITIAE SCABINUS PRAESES QUI
OBIIT ULTIMA DIE ANNI 1686
EIUSQ NEPOTES MARS. PEUMANS CANSUS
RUTTENSIS ET BENEFICIATUS HUIUS ECCLAE
OBIIT 16TA JANRII 1695 ET CHRIST. PEUMANS
RECEPTOR INSIGNIS CAPLI TONGR. QUI
OBIIT ANNO 1737 4 FEB.
HISCE ADJACET R.D. JOES PEUMANS PRBIT.
BENEF. ET THESAURIUS HUIUS ECCLIAE QUI OBIIT
20 JUNII 1752 CUM SUO FRATRE R.D. PETRO
PEUMANS PRESB. ET BENEF. TUNGR. QUI OBIIT 17 7BRIS
1781. JOHANNES PEUMANS BENEF. OBIIT 13 7BRIS.

 

Familiewapen.

 

Allerhoogste god
Hier rust de edelachtbare heer
Marsilius Peumans
Oud-burgemeester
En in deze vestingstad
Voorzitter van de hogere schepenbank
Overleden op de laatste dag van het jaar 1686
En diens neven
Marsilius Peumans kanunnik van Rutten
En prebendegerechtigde van deze kerk
Overleden 16 januari 1695
En Cristianus Peumans
Ontvanger
Van de vermaarde kapel van Tongeren
Overleden in het jaar 1737 op 4 februari
Hier is bijgezet
De eerwaarde heer Johannes Peumans priester
Prebendegerechtigde en schatbewaarder van deze kerk
Overleden 20 juni 1752
Met zijn broer de eerwaarde heer Petrus Peumans
Priester en prebendegerechtigde van Tongeren
Die overleed 17 september 1781.
Johannes Peumans, prebendegerechtigde,
Overleed 13 september

 

15.
HIC IACET SEPULTUS Rdus AC VENlis
DNUS D. GUILHELMUS RESTIO INSIGNIS
ECCLIAE COLLEGIATAE BEATAE MARIAE
VIRGINIS OPPIDI TONGREN. CANCUS
QUI OBIIT SUB AO DNI 1627 MENSIS
APRILIS DIE TERTIA CUIUS ANIMA
REQUIESCAT IN SANCTA PACE.

 

Familiewapen:
Tot deugdzaamheid en arbeid.

 

Hier ligt begraven
De zeereerwaarde heer
Heer Guilhelmus Restio
Kanunnik
Van de vermaarde collegiale kerk
Van de gezegende maagd Maria
Van de vestingstad Tongeren
Die overleed
In het jaar des heren 1627
In de maand april
Op de derde dag
Moge  zijn ziel
Rusten in goddelijke vrede

 

16.
MEMORIAE
REVERENDI ADM. DOMINI ERASMI D.
LYMBOURG HUIUS ARCHIDIACONALIS
ECCLLE TONGRENSIS CANONICI QUI
OBIIT 30 9BRIS 1702
JOHANNES ERASMUS LARMOYER HUIUS
ECCLESIAE CANONICUS NEPOS ET HAERES
ME MESTUS POSUIT.
REQUIESCAT IN PACE.

 

Familiewapen.

 

Ter nagedachtenis van
De zeereerwaarde heer
Erasmus de Lymbourg
Kanunnik van deze aartsdekenale kerk
Te Tongeren
Die overleed 30 november 1702
Johannes Erasmus Larmoyer
Kanunnik van deze kerk
Neef en erfgenaam
Heeft (de grafsteen) in droefenis geplaatst
Dat hij ruste in vrede

 

17.
HIC IACET VENERABILIS
D. BALTHOLOMEUS
GOFFIN CAPELLANS BASS.
HUI. ECCLIAE QUI OBIIT
26 8BRIS AO 1652 FUNDATOR
MISSAE HEBDOMADALIS CUI
LECTOR BENE
APPRECARE

 

Familiewapen.

 

Hier rust
De eerbiedwaardige heer
Baltholomeus Goffin
Kapelaan in de basiliek van deze kerk
Die overleed
26 oktober in het jaar 1652
Stichter
Van een wekelijkse mis
Tot wie
De lector (voorganger)
Zich in zijn gebed diene te wenden

 

18.
HIC IACET VENERABILIS DNUS (WILHELMUS) VAN
LANGENACKER CANONICUS (RU)TTENSIS
ET DNUS (JACOBUS VAN VINCKENROY)
(PRIMUS PRAESES SEMINARII WILHELMI VAN LANGE-
NACKER IN) TUNGRIS, OCTOBRIS 1702

 

Familiewapen.

 

Hier rust
De eerbiedwaardige heer
Wilhelmus van Langenacker
Kanunnik van Rutten
En
De heer Jacobus van Vinckenroy
Eerste rector van het seminarie Wilhelmus van Langenacker
Te Tongeren
Oktober 1702

 

19.
I H S
D. O. M. S.
VENERABILI VIRO ET D. CARO-/
LO COENEN HERLEN, NICOLAI/
F. POST VITAM TUM IN VARIIS/
PRINCIPUM BELGII AULIS, TUM/
IN MILITIA PRO CATHOLICO HISPA-/
NIARUM REGE TRANSACTAM, HU-/
IUS ECCLESIAE B. MARIAE OPPIDI/
TONGREN X ANIS CANONICO AC/
LECTIONIS PSALMORUM, MISERERE/
MEI DEUS ET DE PROFUNDIS QUO/
TIDIE PER SACELLANUM, MISSAM/
HORAE SEXTAE, AD ALTARE S. JOHA-
NIS EVAG CELEBRATE PRO FIDELI-/
UM ANIMARUM REFRIGERIO RECI-/
TADAE PRO FUNDATORI ANTONIUS/
MONAEUS EX TESTAMENTO/
HAERES PONI CURAUIT/
OBIIT AO DNI 1598 AETATIS 58/
ANIMA EIUS REQUIESCAT
IN PACE.

 

Jesus
Allerhoogste god
Aan de eerbiedwaardige krijgsman en heer
Carolus Coenen Herlen, zoon van Nicolaus
Na een leven
Nu eens aan verschillende Belgische prinsenhoven
Dan weer in krijgsdienst
Voor de katholieke koning van Spanje doorgebracht
Kanunnik van deze kerk van de gezegende Maria
Van de vestingstad Tongeren
Gedurende 10 jaren psalmenlezer
God heb erbarmen met mij
En vanuit de bodemloze diepte
Draag dagelijks in het kapelletje
De mis van het zesde uur op
Aan het altaar van de heilige Johannes evangelist
Ter verkwikking van de gelovige zielen
Voor de stichter
Heb ik Antonius Moens
Dit monument geplaatst
Tot erfgenaam benoemd bij testament
Hij overleed in het jaar des heren 1598 op de leeftijd van 58 jaar
Moge zijn geest rusten in vrede

 

20.
Afgesleten steen: priester die een kelk vasthoudt.

RI  DNI  EPI

Van de eerwaarde heer
Bisschop

 

21.
HIC IACET EGIDIUS D
SPAWEN FILIUS GERARDI
DE SPAWEN EX-CONSULIS
TONGRENSIS ET MARGARTAE
SCRONX CONIUGUM QUI
OBIIT 18 8BRIS AO 1637
REQUIESCQT IN PACE
AC OBIIT 1 APRIL. 1682 H. UNICUS
DOCTORIS IL. HUENS ET CLARAE
VANDENREYDT CONIUGUM FILIUS.

 

Familiewapen.

 

Hier rust
Egidius de Spawen
Zoon van Gerardus de Spawen, oud-burgemeester van Tongeren
En van Margaretha Scronx
Echtelieden
Die overleed 18 oktober in het jaar 1637
Moge hij rusten in vrede
En
In het jaar des heren
Overleed op 1 april 1682
De enige erfgenaam en zoon
Van de zeergeleerde doctor Huens
En van Clara Vandenreydt
Echtelieden

 

22.
OCTO DECANUS ERAT LUSTRIS ANNOQUE GUILHELMUS
KERSMEKERS QUANDO MORS TULIT ATRA SENEM
NOMINIS EIUSDEM PAT­RUO SUCCESSIT ET UNO
HIC PARITER TUMULO CLAUSUS UTERQUE IACET
VIVUS UTERQUE PIO CHRISTI DEVOTUS AMORI
OCCUBUIT SANCTA RELIGIONE PIUS
CUM LUX AUGUSTI POST BIS SEX QUINTA ET FLUEBAT
HIC ALTER FATIS CESSIT AD ASTRA VOLANS 1561

 

Hij was gedurende 40 jaar deken
Wilhelmus Kersmekers
Toen de zwarte sombere dood de grijsaard met dezelfde naam wegvoerde
Volgde hij zijn enige oom op

Die eveneens hier rust
Beiden bij leven toegewijd
Aan de vrome liefde van Christus
Toen het vijfde licht van augustus
Na twee maal zes keren wegstroomde (= 12 jaar later op 5 augustus)
Nam de ander afscheid van het leven
Door naar de sterren te stijgen
1561

 

23.
SEPULCHRUM DNI
FRANCISCI BLAVIER
QUONDAM CANONICI ET
CANTORIS HUIUS ECCLIAE
QUI OBIIT 22 OCTOBRIS
1632. REQUIESCAT IN PACE

 

Familiewapen.

 

Grafmonument van de heer
Franciscus Blavier
Eertijds kanunnik en
Voorzanger van deze kerk
Die over leed 22 oktober 1632.
Dat hij ruste in vrede.

 

24.
HIC + IACET + SEPULTUS + GENEROSUS + VIR
+ DOMICELLUS + JACOBUS + DE + OERENBORCH..............?
+ DNS + DE + BETHEIN + QUI + OBIIT + ANO
+ A + NATIVITATE + DOMINI + MO + VC +
SEPTIMO + XI + JULII + ETERNALITER + IN +
SANCTA + PACE + AMEN +

 

Familiewapen.

 

Hier ligt begraven
De hoogedelgeboren landheer
Heer Jacobus van Oerenborch............?
Heer van Betho
Die overleed in het jaar 1507 na de geboorte van de heer
Op 11 juli
(dat hij) voor eeuwig (ruste) in  heilige vrede
Amen

 

25.
HIER LIGT BEGRAVEN
WILLEM HOONEN DIE STERFT
A0 1651 DEN 26 9BRIS
EN CATHARINA PEUMANS
SYN HUYSVRAU IS GESTOR-
VEN A0 1640 DEN 12 AUGUSTI
EN GASPAR HONEN SYNEN
SOON STIERF .....

 

Familiewapen.

 

Hier ligt begraven
Willem Hoonen
Die stierf
In het jaar 1651 op de 26e november
En
Catharina Peumans
Zijn echtgenote
Is gestorven
In het jaar 1640 de 12e augustus
En
Gaspar Honen
Zijn zoon
Stierf
.......

 

26.
D. O. M.
PIISQUE MANIBUS AMPLISSIMI DOMINI
PHILIPI VAN DEN REYDT HUIUS OPPIDI
ALTAE IUSTITIAE SCABINI PRAESIDIS
ET EX-CONSULIS FUNDATOR MISSAE HEBDLIS
QUI OBIIT IDIBUS
XBRIS 1672. PARENTUMQUE IPSIUS
MEMORIAE ET GRATITUDINIS ERGO
POSUIT JOES MENTEN DICTI OPPIDI
A SECRETIS.
REQUIESCANT IN PACE.

 

Familiewapen.
In vakken opgedeeld:

MENTEN            VANDEN REYDT
HAL                              BEUCKELS
VAN MORTEL  VAN EDELBAMPT
PEX                    RUYSSENBERCH

 

Allerhoogste god
In uw rechtschapen handen
De edelhoogachtbare heer
Philipus van den Reydt
Die in deze vestingstad
President was van de hogere schepenrechtbank
En oud-burgemeester
Stichter van een wekelijkse mis
Overleden
Op 13 december 1672
Evenzeer ter nagedachtenis en uit dankbaarheid
Aan zijn ouders
Johannes Menten
Plaatste   (dit monument)
In zijn functie van secretaris van hoger genoemde vestingstad.
Dat zij rusten in vrede.

 

27.
HIC IACET
PROPE SOROREM SUAM
MARIAM DE LA CROIX
DEFUNCTAM 12 8BRIS 1727
REVERENDUS ADMODUM DOMINUS
JOHANNES DE LA CROIX
SACERDOS ET CANONICUS
TUNGRENSIS PER ANNOS 46
QUI ANNO AETATIS 85
OBIIT 7MA AUGUSTI
1739.
REQUIESCANT IN PACE.
FAC MODO QUAE MORIES FACTA FUISSE VOLES.

 

Hier rust
Naast zijn zuster
Maria de la Croix
Gestorven 12 oktober 1727
De zeereerwaarde heer
Johannes de la Croix
Priester en kanunnik
Van Tongeren
Gedurende 46 jaren
Die
In het jaar dat hij 85 werd
Overleed
Op 7 augustus 1739
Dat zij rusten in vrede.
Doe slechts dat
Wat gij in uw stervensuur zoudt willen
Dat gij gedaan had

 

28.
DEO OPT. MAX.
MEMORIAE DOME JOHANNAE DE HODAIGE
RELICTAE QUOND. HONLIS AEGIDII DE LENS
LEODIEN CONIUGUM DUM VIVERENT
HIC SEPULTAE, RDUS DUS LAMBERTUS
DE LENS HUIUS ECCLESIAE CANCUS
EORUM FILIUS HIC QUOQUE
SEPULTUS MAESTUS POSUIT QUI OBIIT
1653 MENSIS JANUARII
DIE 12. REQUIESCANT IN PACE

 

Familiewapen.

 

Allerhoogste god
Ter herinnering aan
Johanna de Hodaige, weduwe van zaliger
De edelachtbare Aegidius de Lens van Luik
De echtelieden
Hier begraven
De eerwaarde heer Lambertus de Lens
Kanunnik van deze kerk
Hun zoon
Is hier evenzo begraven
Hij plaatste in diepe smart (deze steen)
En overleed
1653
In de maand januari
Op de 12e dag
Dat zij rusten in vrede


 

29.
S. GILIS, S. CATRIN BIT VOER ONS
D. O. M.

 

HIER LIGT BEGRAVEN DEN EERBAREN GIELIS SCRONX
IN ZIJN LEVEN
SCHOLTET DES EERWEERDIGEN
CAPITELS VAN TONGEREN
DIE STERFT ANNO 1606 DEN 29 NOVEMBER
ENDE
JOUFVROUWE CATHARINA KELDERMANS
ZYNE HUYSVRAUWE
DIE STERFT ANNO ....

 

Familiewapen.
In vakken opgedeeld:

SCRONX                KELERYE
ELDEREN             BOSMANS
LUYDE            WALSCHARTS
MEES                    BRUYNINX

 

Heilige Gilis, heilige Catharina
Bid voor ons
God allerhoogste
Hier ligt begraven de eerbare Gielis Scronx
Bij leven schout
Van het eerwaardige kapittel van Tongeren
Die stierf in het jaar 1606 op 29 november
En
Juffrouw Catharina Keldermans
Zijn gemalin
Die stierf in het jaar . . .

 

 

30.
SEPULCHRUM
AMANDI DE LAPIDE
INSIGNIS ECCLESIAE TONGREN. CANONICI
QUI
... SINGULIS DIEBUS DOMINICIS
IN MEDIO TEMPLI ...
CANTICI INVIOLATA
... B. VIRGINIS INSTITUIT
DOTAVIT OBIIT XII FEBRUARII AO 1630
MORTUO BENE PRECARE

 

Familiewapen.

 

Grafmonument
Van Amandus van der Steen
Kanunnik
Van de vermaarde kerk van Tongeren
In het midden van het koor
Bracht hij vele zondagen door
Met het aanleren van hymnen
Ter ere van de onbevlekte zalige maagd
Rijk begiftigd
Overleed hij
12 februari in het jaar 1630
Gedenk de overledene (in uw gebed)

 

31.
HIC IACET RS DS GUILIELM.
HUSQUET SUBPLEBANUS
TUNGREN ET CAPELLAN.
HUIUS ECCLESIAE QUI 24 JAN.
1651 OBDORMIVIT IN DNO
PRO CUI. AIAE REFRIGERIO
FUNDAVIT MISSAM HEBDOMADALEM.
TU VIATOR
PRECARE.

 

Familiewapen.

 

Hier rust
De eerwaarde heer Guilielmus Husquet
Onderpastoor van Tongeren
En kapelaan van deze kerk
Die op 24 januari 1651
In den here ontsliep
Voor de verlossing van zijn ziel
Stichtte hij een weekmis
Gij reiziger
Bid (voor hem)

 

32.
Uitgesleten steen: Kanunnik onder een volledig gewelfde boogversiering.
12e - 13e eeuw.

 

33.
(WIL)HELMO A MERA QUU
KATHARINA EJUS
.... SACERDOS ET
... MEMORIATE
ALTERA ANNO XVC
IN PACE

 

Wilhelmus a Mera (van der Meer?) *
En tevens
Katharina *
En hun
... Priester en
.... Gedenk hen
......... De ander in het jaar 15..
In vrede.

*Wilhelmus Van der Meer stierf in 1543, Katharina van Montfels in 1551.

 

34.
HIC. JACET. VENERABILIS. VIR. DNS. THEODO-
RICUS. BATENSOEN. DE BUSCODUCIS. CANONICUS.
ET. SCHOLASTICUS. HUIUS. ECCLIE QUI. FUNDA-
VIT. COTIDIANA.MISSAM. HORA ...
ET. OBIIT. ANO. A. NATIVITATE. DNI. M.CCCC.
XXXVIII. MENSIS. AUGUSTI. DIE. XIII. ORATE.
PRO. EO.

 

Hier rust
De eerbiedwaardige landsheer
Heer Theodoricus Batensoen van ‘s Hertogenbosch
Kanunnik en professor
Van deze kerk
Die de daglijkse   ...uur-mis heeft gesticht
En overleed
In het jaar 1438 na de geboorte des heren
In de maand augustus op de dertiende dag
Bid voor hem

 

35.
HIC. JACET. VENERABILIS. VIR. DNUS JOHANES
DE. FLERON. CANONICUS. HUJ. ECCLESIAE. ET.
INVESTIT. ECCLESIE. DE. ...
QUI OBIIT ANNO A NATIVITATE DNI M. QUADRINGEN-
TESIMO SEPMO PENULTIMA DIE MENSIS FEBRUARII.

 

Hier rust
De eerbiedwaardige landsheer
J johanes de Fleron
Kanunnik van deze kerk
En die het kerkelijk ambt bekleedde van .....
Die overleed
In het jaar 1407
Op de voorlaatste dag van de maand februari.

 

36.
IC. JACENT. HONORABILIS. VIR. / WALTERUS. DE.
HENISDAEL./ ALS. ROTARII. QUONDAM. SCABINUS.
TONGREN. / ET. KATHERINA. DUNBIERS. / EIUS
UXOR.  QUI. OBIERUNT. / ANO. A. NATIVITATE.
DOMINI. / M. CCCC. XXXIX. / WALTER. VERO. XXII.
JULII. ET. / KATHERINA. V. AUGUSTI. / ORATE PRO
EIS.

 

Hier rusten
De geëerde heer Walter van Henisdael
Ook genoemd de wagenmaker
Gewezen schepen van Tongeren
En
Katherina Dunbiers
Zijn gemalin
Die overleden in het jaar 1439 na de geboorte des here
Walter evenwel op 13 juli
En Katherina op 5 augustus.
Bid voor hen.

 

37.
SEPULCHRUM
PERILLUSTRIS ET GENEROSI DNI
CHRISTOPHORI A KERKEM
CANONICI / ET SCHOLASTICI TUNGRUENSIS
QUI OBIIT 21 7BRIS 1645.
REQUIESCAT IN PACE.

 

Familiewapen.
Verdeeld in acht vakken.

 

Grafmonument
Van de doorluchtige hoogedelgeboren heer
Heer Chistophorus van Kerkom (?)
Kanunnik en professor te Tongeren
Die overleed 21 september 1645.
Dat hij ruste in vrede.

 

38.
HIC JACET
RDUS DNUS HENRICUS WALTERUS
VAN BUEL HUIUS ECCLAE
SENIOR CANONICUS ET
JUBILARIUS AETATIS 73
QUI OBIIT 10
MAII 1708.
REQUIESCAT IN PACE.

 

Familiewapen.

 

Hier rust
De eerwaarde heer Henricus Walter van Buel
Oudste kanunnik en jubilaris
Van deze kerk
Hij was 73 jaar
Hij overleed
10 mei 1708
Moge hij rusten in vrede

 

39.
HIC JACET DOMLA CECILIA
CHINEY RTA Q. HONORATI DNI
MAXIMILIANI VAN MALE D. IN
BOUCHOUT ET IURISCONSULTI
OBIIT 20 MARTH 1653.

 

Familiewapen.
Opgedeeld in vakken: 
VAN MALE               CHINEY
VAN BRUGGHE   BRUYNINX
...........                       SCRONX
LA                         BRUYNINX

 

Hier rust
Mevrouw Cecilia Chiney
Weduwe van de edelachtbare heer
Maximilianus van Male
Heer van Boechout *
En rechtsgeleerde
Zij overleed
20 maart 1653

*Boechout bij Lier, provincie Antwerpen of Boekhout bij Gingelom,provincie Limburg?

 

40.
Afgesleten vloersteen.

AMICE
SISTE ...
CUIUS

Familiewapen.Leeuw.

41.
HENRICUS VAES VALCK XVITUM
CONSUL FONDATIS TRIBUS
STUDIOSORUM BURSIS ET
ALIIS PIIS LEGATIS OBIIT
XXVIIIA OCTOBRIS (ANNO DNI)
M DC XXIII ORATE PRO ILLO.

 

Familiewapen.In vakken gedeeld:
VAES                       SYMENS
CAPROENS       GHYSELERS

 

Henricus Vaes Valck
16de burgemeester
Stichter van drie studiebeurzen
En
Andere vrome legaten
Overleed
Op 28 october in het jaar des heren 1623
Bid voor hem.

 

42.
ORATE PRO HENRICO AB HOUTHEM
QUONDAM HUIUS OPPIDI CONSULE
ET BARBARA LOEFFS CONUGBUS
QUI OBIERUNT ILLE ANNO 1636
MENSIS AUGUSTI DIE 20
ILLA AUTEM ANNO 1608
MENSIS NOVEMBRIS DIE 4.
R. I. P.

Familiewapen in vakken ingedeeld:
                                                                                                                              HOUTHEM                   SYMENS
SCAETZEN               GHYSELERS

Deze vloersteen is afkomstig van de St.-Janskerk.

Bid voor
Henricus van Houthem
Eertijds burgemeester van deze vestingstad
En
Barbara Loeffs
Echtgenoten
Die zijn overleden
Hij in het jaar 1636
Op de 20e dag van de maand augustus
En zij in het jaar 1608
Op de 4e dag van de maand november.
Dat zij rusten in vrede.

 

43.
D. O. M.
HIC IACET R. D. PETRUS
LEHAULT DUM VIXIT CANCUS
TUNGRENSIS QUI FUNDAVIT DUAS
MISSAS IN VILLARIO EPI UNAM
DOMINICIS DIEBUS ALTERAM
SABBATINIS OBIIT 20 7BRIS 1663
REQUIESCAT IN PACE. AMEN

 

Familiewapen.

 

Allerhoogste god
Hier rust
De eerwaarde heer
Petrus Lehault
Bij leven kanunnik van Tongeren
Stichter van twee missen
In de bisschopsstad
De ene op de zondagen
De andere op de zaterdagen
Die is overleden
20 september 1663
Dat hij ruste in vrede
Amen

 

44.
HIC IACENT HONORABILIS ARNOLDUS SCHAETZEN
ET DOMLA ANNA VAN DYCK CONIUGES
MORTE DISSOLUTI AMORE INDISSOLUTI
OBBIIT ILLA AO 1675 7BRIS DIE 20A
ILLE AO 1644 7BRIS DIE 20A
QUIBUS LECTOR BENE APPRECARE
POSTERI TIBI
ORDINE QUEMQUE SUO RAPIT ILLACRYMABILE FATUM
EFFUGIUM NON EST SUPERESSE DIV
PROLES MAESTAE POSUERUNT.

 

In vakken ingedeeld:
SCHAETZEN                VAN DYCK
EYCKENHUTS                       VYTS

 

Hier rusten
De hoogwelgeboren
Heer Arnoldus Schaetzen
En vrouwe Anna van Dyck
Echtgenoten
Door de dood gescheiden
In de liefde verenigd
Zij overleed in het jaar 1675 op de 20e dag van september
Hij in het jaar 1644 op de 20e dag van september
Moge de mislezer hen wel gedenken in zijn gebeden
Overeenkomstig hun stand
Het onverbiddelijke noodlot rukte hem weg
Het biedt geen troost lang te overleven
Diepbedroefd plaatsten zijn kinderen (deze steen)

 

45.
HODIE MIHI CRAS TIBI
VALE.
HIC IACET R.D. HERMANUS HUSTIN
DUM VIXIT CANONICUS ET DECANUS TUNG.
FUNDATOR MISSAE IN ALTARI B. M. V.
LEGENDAE DIEBUS DOMINICIS ET FESTIVIS
HORA UNDECIMA.

 

Familiewapen.

 

Vandaag ik morgen gij
Vaarwel
Hier rust de eerwaarde heer Hermanus Hustin
In leven kanunnik en deken van Tongeren
Stichter van de missen
Die aan het altaar van de gezegende maagd Maria
Gelezen worden op de dagen des here en op feestdagen
Om elf uur

 

46.
......M
DNI WILH. VAN RUYSSEBORGH
BENEFACT(OR) CONF(RATERNITATIS) B.M.V. TUNG.
R(ENOVA)TUM
AO 1738
R. I. P.

 

Allerhoogste god
De heer Wilhelmus van Ruysseborgh
Weldoener van de broederschap
Van de gezegende maagd Maria vanT tongeren
Gerenoveerd
In het jaar 1738
Dat hij ruste in vrede

 

47.
D. O. M.
PIISQUE EXUVIIS REVERENDI ADMODUM
DOMINI HIERONYMI MOERS J.V.L.TUS
A FATO CONIUGIS DOMICELLAE ANNAE
MARIAE AMERICAE HUIUS ECCLESIAE
CANONICI QUI VIVERE DESIIT XI FEBRUARII
1665 CUI ADIACENT FILII HIC QUOQUE
CANONICI R.D. ADM. D.D. HERMANNUS ET
GUILIELMUS HIERONYMUS QUORUM PRIOR
OBIIT 17 APRILIS 1658 ALTER 16 XBRIS 1676.
SOCERO AC LEVIRIS PONI CURAVIT D. HERMANNUS VAN
DEN BOSCH HUIUS OPPIDI
SCABINUS.
REQUIESCAT IN PACE.

 

Familiewapen.

 

Allerhoogste god
In uw barmhartige (handen)
De zeereerwaarde heer
Hieronymus Moers
Na zijn door het noodlot ontbonden huwelijk met
Vrouwe Anna Maria America
Kanunnik van deze kerk
Die het leven verliet op 11 februari 1665
Bij hem zijn ook zijn zonen bijgezet
De zeereerwaarde kanunniken
Heren Hermannes en Guilielmus Hieronymus
Wier prior  hij was
Overleden
De eerst genoemde op 17 april 1658
De andere op 16 december 1676
(deze steen) is geplaatst
Door de zorgen van zijn schoonvader en zijn zwager
Heer Hermannus van den Bosch schepen van deze vestingstad
Dat hij ruste in vrede

 

48.
HIER LICHT BEGRAVEN DEN
EERS. JOANNES LAMBERTI
DIE GHESTORVEN IS DEN 30 7BRIS
ANNO 1676 ENDE MARIA
PELSERS SYNE HUYSVROUWE
DIE IS GHESTORVEN DEN
18 JUNII AO 1693
PARENTIBUS SUIS ADJACET R.D.
GUILIELMUS LAMBERTI 37
ANNIS PASTOR IN PIRINGEN
HUIUS ECCLIAE CAPELLANUS
ET THESAURARIUS IUBILLARIS
OBIIT 26 9BRIS AO 1714
AETATIS SUAE 80.
REQUIESCAT IN PACE.

 

Familiewapen.

 

Hier ligt begraven
De weledele heer Joannes Lamberti
Die gestorven is de 30e september in het jaar 1676
En
Maria Pelsers
Zijn gemalin
Die gestorven is de 18e juni 1693
Bij zijn ouders rust
De eerwaarde heer Guilielmus Lamberti
Gedurende 37 jaar pastoor in Piringen
Kapelaan van deze kerk
En met een onderscheiding begiftigde schatbewaarder
Hij overleed op 26 november in het jaar 1714
Op de leeftijd van 80 jaar
Dat hij ruste in vrede

(* Blijkbaar was deze pastoor van Piringen tevens kapelaan in de hoofdkerk van Tongeren)

 

49.
HIC IACET REVERENDUS ET
GENEROSUS DOMINUS D.
JOANNES PAELIE HUIUS ECCLESIAE
DECANUS QUI OBIIT
5A MARTII AO 1612 EIUS
AIA REQUIESCAT IN PACE.

****
Op een band die het wapenschild omgeeft, leest men:
S. JOIS EVA(NGELISTAE) FUNDATOR BENEFICII SUB
INVOCATIONE B. MARIAE V.
****

Hier rust de eerwaarde en edelgeboren heer
Joannes Paelie
Deken van deze kerk
Die overleed de 5de maart in het jaar 1612
Dat zijn geest ruste in vrede

****
Stichter van het prebende van de heilige Johannes de evangelist
Onder aanroeping van de gezegende maagd Maria
****

 

50.
+ HIC. IACET. VENERABILIS. / VIR. DNUS. LIBERTUS. DE.
COERSWERME. OLIM. CANONICUS. ET. CANTOR. VENERABILIS.
HUIUS. ECCLESIE. / QUI. OBIIT. ANO. DNI. M. CCCC. LVI.
MENSIS. SEPTEMBRIS. DIE. ULTIMA. CUIUS. ANIMA. REQUIES-
CAT. IN. PACE. AMEN.

 

Hier rust
De eerbiedwaardige landheer
Heer Libertus van Corswarem
Eertijds kanunnik
En eerbiedwaardig zanger van deze kerk
Die overleed in het jaar des heren 1456
Op de laatste dag van de maand september
Dat zijn geest ruste in vrede

 

51.
D. O. M.
HIC IACET HONORATUS VIR HENRICUS LOERS
HUIUS INSIGNIS ECCLESIAE RECEPTOR AC
IN EADEM TRIBUM MISSARUM HEBDOMADALIDUM
FUNDATOR QUI OBIIT ANO 1684
XBRIS DIE 14A ET DOMLLA ELISABETHA
LOERS EIUS SOROR QUAE OBIIT 1690 2 7BRIS
REQUIESCANT IN PACE.

In de vakken:
LOERS                        PEX
BROENS           KERSTEN

 

Allerhoogste god
Hier rust
De geëerde landheer Henricus Loers
Ontvanger  van deze vermaarde kerk
En
Stichter van het gilde van de wekelijkse missen
Die overleden is in het jaar 1684
In december op de 14e dag
En vrouwe Elisabetha Loers, zijn zuster
Die overleden is op 2 september 1690
Dat zij rusten in vrede

 

52.
Uitgesleten vloersteen. Priester in een gotische nis.

... (TUN)GRENSIS ANIMA EIUS REQUIESCAT IN PACE. ORATE PRO EO.

... van tongeren dat zijn geest ruste in vrede. Bid voor hem.

 

53.
HIC. IACET. SEPULTUS. VENERABILIS. VIR. MAGIS-
TER. MARTINUS. MARTINI. DE. LOSCASTRI. CANONI-
CUS. ET. SCOLASTICUS. HUIUS ECCLESIE. QUI. OBIIT.
ANNO. A. NATIVITATE. DNI. MCCCCLXXXIII MENSIS
SEPTEMBRIS DIE XIII CUI. AIA. REQUIESCAT. IN.
PACE. AMEN.

 

Hier ligt begraven
De eerbiedwaardige landheer
Meester Martinus Martini van (Borg)loon
Kanunnik en professor van deze kerk
Die overleed in het jaar 1483 na de geboorte des here
In de maand september op de 13e dag
Dat zijn geest ruste in vrede. Amen

 

54.
HIC IACET VENBLIS DNUS
HUBERTUS STEVART J. V  L.
CACUS TONGRENSIS QUI
OBIIT OCTOBRIS DIE 1A 1608.

Familiewapen.
Eronder, een fragment van een vloergrafsteen.

D. O.
HOC LAPIDE TEGIT(UR)
VBILIS DNI JOES PEUM(ANS)
HUIUS ECCLIAE QUI ...
DIE 27 AUGUSTI ...
CUIUS ANIMA ...

 

Hier rust de eerbiedwaardige heer
Hubertus Stevart .............................
Kanunnik van Tongeren
Die overleed op de eerste dag van oktober in het jaar 1608

op de vloersteen:

Allerhoogste god
Door deze steen wordt bedekt
De eerbiedwaardige heer Johannes Peumans
Van deze kerk die...
Op de 27e dag van augustus ...
Wiens geest

 

55.
D. O. M.
HIC IACET RDUS D.
ARNOLDUS JACMOTTE CAPELLANUS
ET VICARIUS ECCLESIAE
B. M. V. OPPIDI TUNGRENSIS
QUI OBIIT 16 9BRIS
1686. REQUIESCAT IN PACE.

 

Allerhoogstre god
Hier rust
De eerwaarde heer Arnoldus Jacmotte
Kapelaan en vicaris
Van de kerk der gezegende maagd Maria
Van de vestingstad tongeren
Die overleed
16 november 1686
Dat hij ruste in vrede

 

56.
DEN 5 FEBRUARII 1745
STERFT DEN HEER JACOBUS FESTIENS BEZONDEREN
WELDOENDER DESERS STATS
WEESHUYS ENDE SYNE
HUYSVROUW IOUFROUW
JOANNA GREGOIRE DE HARZÉ
STERFT DEN 2 IANUARII 1760
DEWELCKE BEYDE HIER SYN BEGRAVEN
GODT WILT HAERDER
ZIELEN GENADICH SYN.
REQUIESCANT IN PACE.

 

Familiewapen.

 

Op de 5e februari 1745
Stierf
De heer Jacobus Festiens
Bijzonder weldoener
Van het weeshuis van deze stad
En
Zijn gemalin
Juffrouw Joanna Gregoire de Harzé
Stierf op 2 januari 1760
Dewelke beiden hier begraven zijn
God
Wees hun zielen genadig
Dat zij rusten in vrede

 

57.
HIC. IACET. HONORABILIS. ET. GENEROSUS. VIR. LABERTUS.
DE. CORTTENBACH. CANONICUS. OBIIT. (ANNO DOMINI)
M. CCCC. XLVII) MESIS. SEPTEBRIS.  DIE. VICESIMA. SEXTA.
CUIUS. AIA. REQUIESCAT. IN. PACE. AMEN.

 

Hier rust
De geëerde en hooggeboren landheer
Lambertus de Corttenbach
Kanunnik
Overleden
(in het jaar des heren 1447)
In de maand september op de 26e dag
Moge zijn geest rusten in vrede
Amen

 

58.
HIER ONDER LIGT BEGRAVEN
PEUMANS BORGER(MEESTER)
DIE STERFT DEN ... EN
JOUFVROUWE ... SYNE
HUYSVROUWE WELKE STERF AO
1633 DEN .....

 

Familiewapen.

 

Hier
Onder (deze steen)
Ligt begraven
Burgemeester
Peumans
Die stierf op ...
En
Juffrouw
...
Zijn echtgenote
Die stierf
In het jaar 1633
Op de ...

 

59.
D. O. M.
PIISQUE MANIBUS HONORATI VIRI LAMBERTI
VAN DEN BOSCH ET DOMLLAE ALDEGONDIS MOERS
PARENTUM SUORUM NECNON RDI ADUM DNI PETRI
VAN DEN BOSCH REGALIS ECCLESIAE B. M. V.
AQUENSIS CANCI RESPECTIVE FRATRIS
ET SORORII HIC SEPULTORUM QUORUM 1US OBIIT
1A IULII 1647, 2DA 22 AUGUSTI 1676
3US VERO 15A DECEMBRIUS 1674
PONI CURARUNT HONORATUS VIR HERMANNUS
VAN DEN BOSCH ALTAE IUSTITIAE HUIUS
OPPIDI SCABINUS QUI OBIIT 29 9BRIS 1707
ET DOMLLA MARIE ISABELLA MOERS CONIUGES
QUAE OBIIT 4A XBRIS 1711 QUIBUS ADIACENT HIER.
HENR  VAN DEN BOSCH ALTAE IUSTITIAE TONGRENSIS SCAB.
..............   [PROES. QUI
OBIIT 12 APR. 1738 ET DOMLLA ALEYDIS CATHARINA
...............[DE TIECKEN
CONIUGES QUAE OBIIT AO 1752 11 7BRIS. REQUIESCANT IN PACE.

 

Deze steen is afkomstig van de Sint-Janskerk.

 

In uw rechtschapen handen
Allerhoogste god
De geëerde landheer Lambertus van den Bosch
En zijn gemalin Aldegondis Moers
Ouders van de hier eveneens te ruste gelegde
De zeereerwaarde heer Petrus van den Bosch
Kanunnik van de Koninklijke kerk van Aken*** kerk van de gezegende maagd Maria
Ook zijn broers en zusters zijn hier begraven
Respectievelijk gestorven
De eerste zijn broer op 1 juli 1647
De tweede zijn zuster op 22 augustus 1676
De derde zijn broer echter al op 15 december 1674
(deze steen werd) geplaatst door
De geëerde landheer Hermannus van den Bosch
Schepen van de hogere rechtbank van deze vestingstad
Die is overleden 29 november 1707
En vrouwe Marie Isabella Moers zijn echtgenote
Die is overleden 4 december 1711
Bij dewelke werd bijgezet
Hieronymus Henri van den Bosch
Schepen van de hogere rechtbank van Tongeren
Hun zoon
Die is overleden  12 april 1738
En zijn echtgenote vrouwe Aleydis Catharina de Tiecken
Die overleed in het jaar 1752 op 11 september
Dat zij rusten in vrede

(***  Koninklijke kerk van Aken: Bedoeld zal zijn de Dom van Aken, dat is immers de kerk van Karel de Grote (geweest)

 

 

60.
Op de binnenplaats, achter het hoofdeinde(?) van het koor, een                            vloersteen die de inscriptie draagt:

ANNO. DOMINI. M.CCCC. XXXII. PRIMA. DIE.
MENSIS. APRILIS. OBIIT. HONORABILIS. VIR. FORKENS.
DE VORDA.

 

In het jaar des here 1432
Op de eerste dag van de maand april
Is overleden
De eerbiedwaardige landheer
Forkens de Vorda

 

61.
In een hoek van de binnenplaats, een uitgesleten vloersteen:

AO + DNI + M + CCC + LXXVIII + MENSIS +
JULII + DIE + XXI + OBIIT .... VS. L  DI
ANIMA EIUS REQUIESCAT IN PACE.

 

In het jaar des here 1378
Op de 21e dag van de maand juli
Is overleden de eerbiedwaardige  L  Di
Dat zijn geest ruste in vrede

 

Om terug te gaan naar het begin van de pagina klik HIER.

 

 

Auteursrecht van de foto's op deze website, tenzij anders aangegeven:
Tiens Mevissen Tongeren en/of het KLGOG Tongeren en/of de kunstenaar van het werk.
Het is niet toegestaan de foto's te kopiëren, te downloaden
of op welke manier dan ook te vermenigvuldigen dan wel te publiceren
zonder mijn schriftelijk toestemming.